De Sangenjos e Las Coruñas

mari

Semella que o Ministerio do Tempo pode evitar que o Cid sexa asasinado ou que o ‘Guernica’ de Picasso chegue a España despois do franquismo, pero (aínda) non da resolto un problema eterno e máis evidente desde a Transición española: o conflito lingüístico.

Un dos programas estrela de TVE, un auténtico fito á hora de conxugar entretemento de primeira calidade e contido didáctico nunha serie de ficción, tivo o detalle esta semana de resucitar a figura dunha coruñesa ilustre: María Pita. Sen ser o eixo principal da trama, foi unha das personaxes máis importantes do capítulo por mor da súa relevancia na Historia con maiúsculas. Queda claro nestas palabras de Ernesto (e das que nace a polémica):

“Si se salva, evitará que 12.000 soldados ingleses capitaneados por el pirata Drake invadan La Coruña en 1589. Si muere, la próxima vez que usted vaya a veranear a Sangenjo es probable que todos hablen con acento de Liverpool y que en vez de pulpo coman fish and chips”

Como recolle este artigo de Huffington Post, Twitter comezou a botar lume entre os galegos. A fervenza de comentarios espallouse por todas as redes sociais e na conta oficial da serie no Facebook, o Community Manager respondeu así a unha alusión sobre o tema:

capt

Vai por diante que non conto cun grande coñecemento en normativas e normalización lingüística, nin nun tema tan complexo e interesante como a toponimia na Península Ibérica; pero eu vexo dúas posturas ben diferenciadas:

– Dunha banda, os castelanfalantes que non ven conflito por ningures á hora de dicir ‘Sangenjo‘. E aquí é cando aparece o exemplo por antonomasia ó falar desde tema: en castelán, todo o mundo di ‘Londres‘ e ‘Pekín‘ e ninguén di ‘London‘ nin ‘Beijin‘. Cando estás a falar de ‘Florencia‘ ou ‘Nápoles‘, non se fala de ‘Firenze‘ nin de ‘Napoli‘. Que non hai que ver unha falta de respecto a ninguén. No feixe de comentarios que se len por Facebook, unha muller afirmaba: “En castellano decimos Sanjenjo desde hace muchos años. Las X son desde la transición“. Obviamente, non hai que ser esaxerado e toca comprender a idea que quere transmitir esta señora, pero a última frase resulta magnífica. Poder concluir que o galego é unha invención de radicais posfranquistas para enfrentar ós españois é marabilloso. Volvendo o tema, o caso é que non lle falta razón á señora, e na Wikipedia pódese comprobar que ‘Sanxenxo‘ comezou a ser oficial desde 1983 pola Lei de Normalización Lingüística. Gustaríame atopar máis referencias sobre a orixe etimolóxica desta localidade para saber a comezos do século XX que nomenclatura aparecía en documentos oficiais, pero vouno deixar en mans de xente máis ociosa ou experta no tema.

– Doutra banda, están os que ven unha aldraxe en que Ernesto pronuncie ‘Sangenjo’ son algúns galegofalantes fartos de aturar chistes con ‘puerteciñas‘. Outra das infinitas aportacións do franquismo neste recuncho europeo, foi a de castelanizar todo lugar da súa España. Nesta vida cadaquén escribe e entende a Historia como lle peta; pero se estás no poder, contas coa opción de impoñer a túa visión. Así, Ferrol pasou a ser ‘El Ferrol del Caudillo‘ desde 1938 ata 1982, e no variado catálogo do ‘feísmo lingüístico’ de Galicia temos El Grove, El Carballino, Orense ou La Toja, entre outros. Xa non se trata dunha cuestión sobre qué soa mellor ou o modo correcto de dicilo, senón que esta perversión lingüística buscaba impoñer unha lingua e anular a outra. Se cadra este feito é o que suscita certa indignación entre os galegofalantes, xa que non se trata tanto de dicir unha cidade galega en castelán, senón que esa denominación artificial foi incluso considerada como a oficial e propia dun sitio anos atrás. E na vixente legalidade, o galego é tan oficial como o castelán, e se ben se pode ter a retranca de falar de ‘meigas’, tamén se pode chamar a un sitio pola súa nomenclatura oficial, sexa en galego, vasco, catalán ou castelán.

Á hora de falar do conflito lingüístico que existe en España, encántame lembrar este intre de ‘Tengo una pregunta para usted’ no que foi convidado Carod-Rovira, e no que comenta esta frase ante a insistencia dunha señora do público en chamalo Jose Luis por ‘non ter interese en aprender catalán’:

 “Si ustedes en 300 años, desde 1714 hasta ahora no han aprendido siquiera a decir ‘Josep-Lluis‘, pero en cambio saben decir ‘Schwarzenegger‘ o ‘Shevardnadze‘, ustedes tienen un problema, no yo”

Non me vou estender máis neste tema tan cheo de matices e polémico polas connotacións políticas que leva. Non deixa de ser un debate aberto no que cada bando terá a súa visión e dependerá das leis do momento; de feito, non fai falta un Ministerio do Tempo nin viaxar ó pasado para mudar a Historia desde o presente. A ver se Emilia Folch é capaz de resolver esta situación tan revirada en próximos episodios…

One comment

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s